info@sleepwise.nu 073-644 6188

Depressie en slapeloosheid gaan vaak hand in hand

Depressie en slapeloosheid gaan vaak hand in hand

 

Hoe voel jij je de afgelopen weken? Word je depri van de vallende blaadjes, de dalende temperaturen en de kortere dagen? Of geniet je juist van die heerlijke lange avonden, met gezellig de openhaard en de kaarsjes aan?  

Er zijn mensen die somber worden in de overgang naar de donkere seizoenen. Dat wordt dan een herfstdip genoemd of als het ernstiger vormen aanneemt, een seizoensgebonden depressie. De laatste jaren zijn er echter wetenschappers die zeggen dat de winterdepressie niet bestaat. Je bent ‘gewoon’ depressief en het seizoen heeft er niet zo veel mee te maken.
Hoe het ook zij, depressie komt veel voor in Nederland en gaat vaak hand in hand met slapeloosheid. Reden genoeg om hier een blog aan te wijden.

Een typisch kip-en-ei probleem

50 tot 90% van de mensen met een depressie klaagt over slapeloosheid. Sommigen slapen weken tot maanden slecht en worden daar op een bepaald moment neerslachtig en lusteloos van. Anderen voelen zich erg somber, beginnen te piekeren en vervolgens slecht te slapen. Je kunt het één bijna niet los zien van het ander: een typisch kip-en-ei probleem.

Wetenschappers zijn druk bezig om te onderzoeken wat er zich afspeelt in de hersenen van mensen die én depressief zijn én aan slapeloosheid lijden. De REM-slaap, oftewel de droomslaap, lijkt een belangrijke rol te spelen. Tijdens de REM-slaap worden emoties verwerkt en als dat deel van de slaap steeds onderbroken wordt of zelfs niet plaatsvindt, dan heeft dat een negatief effect op het psychisch welbevinden.

De wereld door een zwarte bril

Wat voor klachten hebben mensen die aan een depressie lijden?
Mensen die depressief zijn hebben de neiging de wereld door een zwarte bril te zien. Zij ervaren gevoelens van somberheid, hulpeloosheid, wanhoop en denken dat de wereld beter af is zonder hen.

Daarnaast beleven ze geen plezier meer aan zaken waar ze eerder wel van konden genieten. Vaak gaat de depressie samen met verlies van eetlust en libido. Mensen met depressieve klachten vertellen dat ze zich niet goed kunnen concentreren en dat hun geheugen minder goed werkt. Sommigen komen aan in gewicht, anderen vallen juist af. Er zijn mensen die meer gaan slapen en anderen liggen dus juist veel wakker.

De symptomen lijken soms op de klachten die mensen met een burn-out hebben. Je kunt je voorstellen dat als je al lang slecht slaapt en misschien een stressvolle baan hebt, je op een bepaald moment uitgeput raakt. Toch is het wel belangrijk om het onderscheid te zien. Bij burn-out staat het gebrek aan energie centraal, ze willen wel maar kúnnen gewoonweg niet meer. Bij depressie is het de ervaren zinloosheid van het leven die de boventoon voert, waardoor iemand letterlijk niet meer in beweging kan komen.

Depressie als volksziekte

Depressie komt voor bij ongeveer 8% van de Nederlanders en geschat wordt dat ongeveer 20% van de Nederlanders tussen de 18 en 64 jaar ooit in zijn leven te maken krijgt met een depressie. Daarmee staat depressie in de top 5 van aandoeningen met de hoogste ziektelast, hoogste ziektekosten en grootste veroorzakers van arbeidsverzuim.

Mensen die slecht slapen hebben een 10x hogere kans op een depressie dan mensen die goed slapen.

Wat kun je zelf doen?

  1. Structuur
    Wat we weten is dat mensen die aan een depressie en/of aan slapeloosheid lijden, zeer gebaat zijn bij structuur. Dus vaste tijden van naar bed gaan en opstaan, van maaltijden en van activiteit. Je kunt je voorstellen dat als je je somber voelt, je nergens zin in hebt of als je moe bent door het slechte slapen, je de neiging krijgt om teveel uur in bed door te brengen. Dat is echt funest. Het verslechtert het slaappatroon, je doet minder op een dag en dat leidt tot weer tot somberheid. Een negatieve spiraal van de bovenste plank.
  2. Daglicht
    Iets anders dat gewoon beschikbaar is en goed kan helpen bij zowel depressie als slapeloosheid is daglicht. Zorg dat je, vooral ‘s morgens, voldoende daglicht in je ogen krijgt. Het ondersteunt het bioritme en heeft een positief effect op de stemming. In de winter kan het eventueel met een daglichtlamp. Maar ga liever gewoon lekker naar buiten. Ten eerste is de hoeveelheid licht buiten veel groter dan van een lamp, maar ten tweede is beweging ook bewezen effectief bij de behandeling van depressie. Overdag actief zijn, helpt bij de opbouw van slaapbehoefte en dat heeft een positief effect op slaap.
  3. Blijf communiceren
    Zowel voor mensen die depressief zijn, als voor hen die aan slapeloosheid lijden, is het belangrijk om te blijven communiceren. Loop er niet alleen mee rond. Vertel aan je naasten wat je bezighoudt en waar je behoefte aan hebt. Verbinding met anderen draagt echt bij aan herstel.
  4. Onderneem activiteiten
    Hoe moeilijk het ook is, het ondernemen van activiteiten is een must. Als je wacht tot je je minder somber of moe voelt, kun je waarschijnlijk lang wachten. Het werkt andersom, juist het actiever worden draagt ertoe bij dat je beter slaapt en je vitaler voelt.
  5. Gedragstherapie
    Last but not least: zoek hulp bij een psycholoog of coach. Zowel slapeloosheid als depressie zijn goed te behandelen met gedragstherapie. Medicatie is echt niet altijd nodig.

Kortom, depressie en slapeloosheid, ze zijn niet hetzelfde maar hebben veel raakvlakken en beïnvloeden elkaar. Je kunt zelf je herstel bevorderen in de vorm van regelmaat, daglicht, bewegen en blijven investeren in contact en in wat belangrijk voor je is. Maar onthoud, je hoeft het niet alleen te doen, er zijn hulpverleners die je er graag doorheen slepen.

Aline Kruit senior slaaptrainer en coach bij Sleepwise

Aline Kruit
Senior slaaptrainer & coach
Bekend van het boek Slapen is niets doen

Bronnen:
National Sleepfoundation, www.sleepfoundation.org
Trimbos Instituut, www.trimbos.nl
Centraal bureau voor de Statistiek, www.cbs.nl
Nederlands Herseninstituut, www.herseninstituut.nl

 

 

 

 

 

 

Share This:

Onze trainingen

Uitgerust wakker worden?

Abonneer je dan op onze nieuwsbrief met slaapverbetertips van het Sleepwise Dreamteam

Laat je e-mailadres achter en ontvang een gratis e-book!
E-mailadressen worden niet met derde partijen gedeeld.